Waarom Glutenvrij?

De laatste jaren zijn er steeds meer glutenvrije hondenvoedingen op de markt verschenen. Waarom is dit zo explosief gegroeid en zijn er inderdaad zoveel honden die niet goed tegen (te veel) gluten kunnen? In deze blog vertellen we je wat een glutenallergie precies is en hoe het lichaam op een gluten reageert.

Glutenallergie is voor het eerst bij mensen ontdekt. Exacte cijfers over hoeveel honden een voedselallergie hebben, zijn niet eenduidig bekend. Al is het wel bekend dat het veel minder vaak voorkomt dan gedacht. Het voorkomen van een glutenallergie bij honden is dus ook lastig aan te tonen. Al wordt er in onderzoek wel een schatting gedaan naar tarwe allergie bij de hond, dit onderzoek geeft aan dat dit vermoedelijk bij slechts 0,0075% van de honden voorkomt.

De term ‘’allergie’’ wordt niet altijd op de juiste manier gebruikt. Als er sprake is van een voedselallergie, betekent dat dat het lichaam een immunologische reactie geeft net na het eten van een bepaald voedselproduct. Een glutenallergie is eigenlijk niet de juiste aanduiding, er wordt eerder gesproken over een overgevoeligheid voor gluten of over Coeliakie. Het is namelijk een auto-immuunziekte, een chronische aandoening waarbij ook een erfelijke component een rol speelt. Bij een overgevoeligheid voor gluten/Coeliakie, maakt het lichaam antistoffen aan tegen zichzelf.

Slechts een klein percentage van de honden heeft dus last van een overgevoeligheid voor gluten. De honden die deze aandoening hebben, laten veel overeenkomsten zien met coeliakie bij de mens. Later in de blog wordt beschreven hoe het lichaam precies op gluten reageert.

Wat zijn gluten?

‘Echte’ gluten komen eigenlijk alleen voor in tarwe. Ze bestaan uit honderden eiwitten, maar gliadine en glutenine komen het meest voor. Er zijn ook diverse andere granen (zoals rogge, haver, gerst) zie figuur 1 waarvan gezegd wordt dat ze gluten bevatten, deze gluten zijn vergelijkbaar maar net iets anders opgebouwd.

Figuur 1: Granen die gliadine bevatten

Echter, kunnen er ook gluten in voedingen voorkomen waar deze granen niet op het etiket genoemd staan. Gluten vallen namelijk soms onder andere aanduidingen, voorbeelden hiervan zijn: eiwithydrolysaat, plantaardig eiwit of zetmeel.

Zijn gluten slecht voor een hond?

Gluten behoren tot een groep van eiwitten, welke belangrijke aminozuren levert voor het dier. Gluten leveren onder andere het semi-essentiële aminozuur proline, welke onder andere een rol speelt in het behoud van gewrichten en daarnaast bevordert proline de vorming van collageen. Collageen is het meest voorkomende eiwit in het lichaam. Het is erg belangrijk voor de huid, het bindweefsel, de botten en spieren. Het zorgt namelijk voor hun structuur, ondersteuning en/of stevigheid.

Het overgrote gedeelte van alle honden kunnen voedingen met gluten goed verteren en het lichaam zal bij deze honden, niet negatief reageren op een ingrediënt met gluten. Het niet goed reageren op gluten hoeft overigens niet te betekenen dat een hond niet tegen granen kan.

Overgevoeligheid voor gluten

Als we spreken van coeliakie is gliadine hetgeen waar het meest op wordt gereageerd door het lichaam. Wanneer iemand vatbaar (erfelijk vastgesteld) is voor coeliakie, wordt er als volgt op gluten gereageerd:

Gluten afgebroken tot (onder andere) gliadines. Deze gliadines worden opgenomen door een specifieke laag in het darmslijmvlies. In dit gedeelte van het darmslijmvlies wordt een enzym geactiveerd waardoor gliadine verder wordt omgezet. De resterende vorm van gliadine wordt door het afweersysteem als ‘indringer’ bestempeld. Hierdoor worden er allerlei stofjes geproduceerd, wat uiteindelijk lijdt tot een ontstekingsreactie.

Deze ontsteking zorgt ervoor dat de laag cellen in de darmen die in contact staat met de voedselbrij van vorm verandert of zelfs helemaal kapot gaat. Hierdoor zullen uiteindelijk de darmvlokken afstompen en de ruimte tussen de darmvlokken uitrekken (zie figuur 2). De doorlaatbaarheid in de darmen wordt hiermee vergroot, en dit kan ervoor zorgen dat bijvoorbeeld bacteriën door het darmslijmvlies heen kunnen en in het lichaam terechtkomen.

Figuur 2: Verschil tussen gezonde darmvlokken en darmvlokken met coeliakie

Darmflora

Uit onderzoek is bovendien gebleken dat er een relatie bestaat tussen coeliakie en de darmflora, als is nog niet helemaal duidelijk hoe deze relatie precies werkt. Wat blijkt, is dat er een soort vicieuze cirkel ontstaat: Bij mensen met coeliakie is de overvloed en diversiteit van nuttige micro-organismen verminderd. De beschadigingen die gliadinen in de darmen veroorzaken resulteren in een disbalans van de darmbacteriën. De schadelijke bacteriën krijgen de overhand en verplaatsen zich door de darmen. Dit wekt óók ontstekingsreacties op, waardoor de doorlaatbaarheid van de darmen weer groter wordt.

Figuur 3: Lekkende darm syndroom

Maar waarom dan Farm Food HE Glutenvrij?

Farm Food heeft dus wel een glutenvrije voeding, maar geen graanvrije voeding. Immers wij zijn van mening dat de alternatieven van graanvrije voeding niet per se ten goede kunnen komen aan de gezondheid van de hond. Zie hiervoor bijvoorbeeld onze blogs over aardappelen en erwten:

• Waarom gebruiken wij geen aardappel als ingrediënt
• Waarom gebruiken wij geen kikkererwt of zoete aardappel als ingrediënt

In onze Farm Food HE Glutenvrij is de tarwe vervangen door het oergraan sorghum. Sorghum is een zaad dat het beste te vergelijken is met rijst en bevat net als rijst en mais geen gluten die een allergie kunnen veroorzaken. Echter, kan onze Farm Food HE Glutenvrij ook gerust gegeven worden aan honden zonder klachten. Het is immers een volledige voeding net als de andere varianten. Bovendien is sorghum rijk aan natuurlijke antioxidanten en beschikt het over diverse gezondheid bevorderende eigenschappen. Uit onderzoek bij mensen blijkt dat, bij regelmatige consumptie van sorghum, deze eigenschappen in verband staan met de preventie van het ontstaan van voedingsgerelateerde chronische ziektes als diabetes type 2 en hart- en vaatziekten.

Daarom is, vanwege de vraag uit de markt, uiteindelijk onze Farm Food HE Glutenvrij ontwikkeld. Naast dat onze Farm Food HE Glutenvrij geschikt is voor honden die een glutenallergie hebben, is het net als onze andere Farm Food HE varianten, geschikt voor elke hond, ongeacht leeftijd, activiteit of ras.

Mijn hond reageert wel goed op Farm Food HE Glutenvrij en minder op de andere varianten, heeft hij dan een glutenallergie?

Net als bij mensen reageren honden beter op het ene voedingsmiddel dan op het andere. In sommige gevallen reageert een hond nét iets beter op de ene variant Farm Food HE dan op de andere. Dit kan bijvoorbeeld zijn qua smaak, huid & vacht, ontlasting etc.

Ondanks dat de verschillen tussen onze Farm Food HE voedingen minimaal zijn, kan dit dus wel degelijk van grote invloed zijn op de conditie van de hond. De ene hond heeft meer baat bij zalmolie, waar de ander meer baat heeft bij lijnzaadolie. Ditzelfde geldt voor het soort vlees; sommige honden doen het nou eenmaal beter op Farm Food HE Schaap. Maar ook kan het zijn dat sorghum (in Farm Food HE Glutenvrij) meer positieve effecten op een hond heeft dan tarwe.

Voedingsadvies

Heeft jouw hond gevoelige darmen? Is jouw hond één van de weinigen met een echte glutenallergie? Of heb je andere vragen naar  aanleiding van deze blog? De voedingsdeskundigen van Farm Food denken graag met jou mee, zij kunnen op basis van jouw persoonlijke situatie adviseren. Het Farm Food voedingsteam is bereikbaar van maandag tot en met vrijdag tussen 09:00 – 12:30 uur en 13:00 – 17:00 uur via 0548 22 72 92 of via de mail.

Referenties

1. Allenspach, K. & Mochel, J.P. (2022). Review Article: Current diagnostics for chronic enteropathies in dogs. Veterinary Clinical Pathology: An International Journal of Laboratory Medicine. 2022; 50 (Suppl. 1):11-28. DOI: 10.1111/vcp.13068
2. Batt R.M., Carter, M.W. & McLean, L. (1984). Morphological and biochemical studies of a naturally occurring enteropathy in the Irish setter dog: a comparison with coeliac disease in man. Res Vet Sci. 1984 Nov;37(3):339-46. PMID: 6522828.
3. Beynen A.C. (2020). Gluten proteins for dogs. Bonny Canteen 2020; 1: 68-78. Gevonden op: https://www.researchgate.net/publication/342436279_Beynen_AC_2020_Gluten_proteins_for_dogs
4. Belgian Petfood Association. (2022). Veel gestelde vragen. Gevonden op: https://www.bepefa.eu/nl/wist-je-dit-al/vaak-gestelde-vragen
5. Biesiekierski, J.R. (2016). Review Article: What is gluten? Journal of Gastroenterology and Hepatology. Translational Research Center for Gastrointestinal Disorders, KU Leuven, Leuven, Belgium. Gevonden op: DOI:10.1111/jgh.13703
6. Celiac Disease Foundation. About Celiax Disease. Diagnosis. Gevonden op: https://celiac.org/about-celiac-disease/screening-and-diagnosis/diagnosis/#:~:text=Crypt%20hyperplasia%20is%20when%20the,infiltration%20in%20the%20lamina%20propria
7. Cleveland Clinic. (2022). Healthy Library. Articles. Collagen. Gevonden op: https://my.clevelandclinic.org/health/articles/23089-collagen
8. DACAM. (2015). Aminozuren: 20 vrije aminozuren. Gevonden op: https://www.dacam.nl/aminozuren-lijst
9. Functioneel Neurologisch Instituut. 2022. Auto-immuunziekten. Coeliakie. Gevonden op: https://www.fninstitute.com/nl/aandoeningen/auto-immuunziekten/coeliakie 
10. Farm Food Academy. Gevonden op: https://farmfood.academy
11. Garden, O.A., Pidduck, H., Lakhani, K.H., & Walker, D., & Wood, J.L.N. & Batt, R. (2000). Inheritance of gluten-sensitive enteropathy in Irish Setters. American journal of veterinary research. 61. 462-8. 10.2460/ajvr.2000.61.462.
12. HHH praktijk. (zj) Darmklachten. Gevonden op: https://hhhpraktijk.nl/node/165
13. Jin Y, Acharya HG, Acharya D, Jorgensen R, Gao H, Secord J, Ng PKW, Gangur V. (2019). Advances in Molecular Mechanisms of Wheat Allergenicity in Animal Models: A Comprehensive Review. Molecules. 2019; 24(6):1142. https://doi.org/10.3390/molecules24061142 
14. Kessel van, R. (zj). Voeding, geen eenheidsworst voor de hond. NML Health. Gevonden op: https://www.nmlhealth.com/voeding-geen-eenheidsworst-voor-de-hond 
15. Meineri, G., Candellone, A., Dal Bello, F., Gastaldi, D., Medana, C., Peiretti, P.G. (2020) Gluten contamination of canned and dry grain-free commercial pet foods determined by HPLC-HRMS, Italian Journal of Animal Science, 19:1, 253-261, DOI: 10.1080/1828051X.2019.1705190
16. Maag Lever Darm Stichting. (2018). Coeliakie. Gevonden op: https://www.mlds.nl/chronische-ziekten/coeliakie/
17. Ninja, K., Vanessa, A., Kaspar, M., Marco, R. & Rodolfo, C. (2022). Novel association of gluten sensitivity with immune-mediated neuromuscular syndrome in a dog, Neuromuscular Disorders,2022, ISSN 0960-8966, https://doi.org/10.1016/j.nmd.2022.06.007
18. Nederlandse Coeliakie Vereniging. 2022. Vormen van coeliakie. Glutenallergie, – glutenintolerantie of coeliakie. Gevonden op: https://www.glutenvrij.nl/ziek-van-gluten/coeliakie/vormen-van-coeliakie/glutenallergie-glutenintolerantie-of-coeliakie
19. Stichting Voedselallergie. Allergenen. Gluten. Gevonden op: https://www.voedselallergie.nl/allergenen/gluten.html#:~:text=Glutenovergevoeligheid%20of%20%2Dintolerantie%20(coeliakie),in%20de%20tarwe%20worden%20gevormd
20. Teferra, T.F. & Awika, J.M. (2019). Sorghum as a Healthy Global Food Security Crop: Opportunities and Challenges. Cereal Foods World. Gevonden op:
    https://www.researchgate.net/profile/Tadesse-Teferra/publication/336221237_Sorghum_as_a_Healthy_Global_Food_Security_Crop_Opportunities_and_Challenges/links/5d9b34b6a6fdccfd0e7fbf8c/Sorghum-as-a-Healthy-Global-Food-Security-Crop-Opportunities-and-Challenges.pdf
21. Xingxing Wu, Lin Qian, Kexin Liu, Jing Wu & Zhaowei Shan (2021).Gastrointestinal microbiome and gluten in celiac disease, Annals of Medicine, 53:1, 1797-1805, DOI: 10.1080/07853890.2021.1990392
22. Verlinden, A., Hesta, M., Millet, S. & Janssens, P.J. (2007). Food Allergy in Dogs and Cats: A Review, Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 46:3, 259-273, DOI: 10.1080/10408390591001117
23. VieCuri Patiënteninformatie. (2020). Maag darm leverziekten (MDL) Coeliakie. Algemene informatie. Bestelnummer 10697. Gevonden op: https://www.viecuri.nl/media/brochures/maag-darm-leverziekten-mdl/aandoeningen-amp-behandelingen/coeliakie/5484.pdf