Farm Food Kennis Blauwalg herkennen in water en voorkomen bij honden

Blauwalg herkennen in water en voorkomen bij honden

Op warme dagen zoeken veel honden graag verkoeling in het water. Toch is niet elk water veilig. Blauwalg kan namelijk giftige stoffen aanmaken die gevaarlijk zijn voor honden. Soms zie je duidelijk een groene laag of drijvende vlokken, maar blauwalg kan ook aanwezig zijn voordat het goed zichtbaar is.

Daarom is het belangrijk om te weten waar je op moet letten. In dit artikel lees je hoe je blauwalg in water kunt herkennen, wanneer je extra voorzichtig moet zijn en hoe je voorkomt dat je hond besmet water binnenkrijgt.

Wil je eerst weten hoe gevaarlijk blauwalg precies is en welke klachten een hond kan krijgen? Lees dan ons overzichtsartikel Blauwalg bij honden: symptomen, vergiftiging, behandeling en wat je direct moet doen.

Hoe herken je blauwalgen in het zwemwater?

Het herkennen van giftige blauwalgen (cyanobacteriën) in het zwemwater kan lastig zijn omdat ze in verschillende vormen en kleuren voorkomen. Dit zijn de belangrijkste kenmerken:

Drijflagen op het water

Drijflagen: Bij kalm, zonnig weer kunnen blauwalgen zich ophopen aan de oppervlakte en lagen vormen die lijken op dikke groene verf.
Oeverophoping: Door de wind kunnen deze verfachtige lagen naar de oever of inhammen worden gedreven.
Drijvende matten (Metaphyton): Sommige blauwalgen groeien eerst op de bodem en laten later los, waarna ze als drijvende klonten of matten aan het oppervlak verschijnen. Deze drijvende matten bevatten vaak zuurstofbelletjes die zijn ontstaan door fotosynthese.

Blauwalgen op de bodem

Biofilms en matten: Ze kunnen voorkomen als fijne matten op steenachtig sediment of als slijmerige biofilms op stenen en waterplanten.
Kleurvariaties: Hoewel de naam anders doet vermoeden, kunnen deze matten en biofilms roodbruin, olijfgroen of donkergroen van kleur zijn.
Cryptische groei: Deze vormen kunnen “cryptisch” zijn, wat betekent dat ze verborgen op de bodem groeien en pas opvallen als ze loslaten en gaan drijven.

Geur en kleur herkennen

Blauwalg veroorzaakt vaak een muffe of aardse geur. Het water kan groen, blauwgroen of bruin verkleuren en er kunnen drijvende lagen of slijmerige matten zichtbaar zijn. Zie je deze kenmerken? Laat je hond dan niet zwemmen en vermijd contact met het water.

Veiligheid: waar moet ik op letten?

Het is belangrijk om alert te zijn op aangespoeld materiaal, zoals dode vissen of plantenresten aan de waterkant. Gifstoffen kunnen zich hierin concentreren. Honden worden vaak aangetrokken door de geur van deze materialen en kunnen vergiftigd raken door eraan te likken of te knabbelen.

Waar kan ik schoon en veilig zwemmen?

Het is aan te raden om alleen te zwemmen op officiële aangewezen zwemwaterlocaties omdat de overheid daar de waterkwaliteit en de fysieke veiligheid in de gaten houdt. Wil je weten waar je veilig kunt zwemmen? Doe de zwemwatercheck op: Zwemwater.nl | Vind een zwemplek

Risicogebieden

Blauwalg groeit vooral bij warm weer. Watertemperaturen boven ongeveer 20 °C zorgen ervoor dat de bacteriën zich snel kunnen vermenigvuldigen. Daarom komen blauwalgen vooral voor in de zomer. Door risicovolle locaties te herkennen, kun je de kans op een blauwalgvergiftiging bij je hond aanzienlijk verkleinen.

Stilstaand water of langzaam stromend water

In stilstaand of langzaam stromend water krijgen blauwalgen de kans om zich op te hopen. Denk aan plassen, meren, vijvers en sloten. Omdat het water nauwelijks in beweging is, kunnen de bacteriën zich snel vermenigvuldigen.

Warme zomerdagen, veel zon en weinig wind

Blauwalg profiteert van veel zonlicht. Bij weinig wind blijft het water rustig, waardoor de blauwalgen naar het wateroppervlak kunnen drijven en daar een zichtbare groenblauwe laag vormen.

Voedselrijk water

Water met veel voedingsstoffen, zoals stikstof en fosfor, biedt blauwalg extra groeikansen. Deze voedingsstoffen komen onder andere uit meststoffen en afspoelend regenwater en landbouwgebieden. Vooral ondiepe plassen zijn daardoor extra gevoelig voor een blauwalgenbloei.

Niet iedere hond is een natuurlijke zwemmer. Gelukkig kun je je hond stap voor stap laten wennen aan water en hem op een veilige, positieve manier leren zwemmen. Benieuwd hoe je dat aanpakt? Lees dan ons uitgebreide artikel Hond leren zwemmen: stap voor stap veilig en met plezier.

Veilig zwemmen voor honden

Je kunt het risico op een blauwalgvergiftiging niet helemaal uitsluiten, maar met een paar eenvoudige maatregelen maak je zwemmen een stuk veiliger.

Kies bij voorkeur officiële zwemlocaties

Officiële zwemwaterlocaties worden tijdens het zwemseizoen regelmatig gecontroleerd op de waterkwaliteit. Bij een verhoogd risico op blauwalg worden waarschuwingen of een negatief zwemadvies afgegeven. Controleer daarom vooraf altijd de actuele waterkwaliteit. Wil je weten waar je veilig kunt zwemmen? Doe de zwemwatercheck op: Zwemwater.nl | Vind een zwemplek

Controleer het water voordat je hond gaat zwemmen

Bekijk het water goed voordat je hond erin gaat. Let op een groen, blauwgroen of bruin laagje op het water, drijvende klonten, slijmerige matten of een muffe, aardse geur. Zie je één van deze kenmerken? Laat je hond dan niet zwemmen en voorkom dat hij van het water drinkt.

Vermijd twijfelgevallen

Twijfel je of er blauwalg aanwezig is? Neem dan geen risico en kies een andere zwemplek. Je kunt met het blote oog niet zien of een blauwalg giftige stoffen produceert.

Na het zwemmen

Ook als het water er schoon uitziet, is het verstandig om je hond na het zwemmen goed te controleren.

Spoel je hond direct af

Spoel de vacht van je hond na het zwemmen af met veel schoon water. Zo verwijder je eventuele algen, modder en andere resten die aan de vacht zijn blijven hangen.

Voorkom dat je hond zijn vacht schoonlikt

Laat je hond na het afspoelen niet direct aan zijn vacht likken. Achtergebleven blauwalgen of gifstoffen kunnen alsnog worden ingeslikt.

Let op symptomen

Blijf de eerste uren na het zwemmen alert op klachten zoals trillen, braken, spierzwakte, wankelen of ademhalingsproblemen. Ontstaan er symptomen of vermoed je dat je hond met blauwalg in aanraking is geweest? Neem dan direct contact op met een dierenarts.

Vermoed je dat je hond toch met blauwalg in aanraking is geweest? Lees direct ons stappenplan: Blauwalg bij honden: wat moet je direct doen?

Hoe maak je een hond veilig schoon na het zwemmen?

Heeft je hond gezwommen in water waar mogelijk blauwalg aanwezig is? Spoel hem dan zo snel mogelijk af met schoon water. Zo verklein je de kans dat hij tijdens het schoonlikken van zijn vacht alsnog gifstoffen binnenkrijgt.

Spoel de hond direct en grondig af

Spoel de vacht direct en grondig af en was je hond met veel schoon water. Verwijder zoveel mogelijk algen, modder en plantenresten. Wacht hier niet mee, want een hond kan al snel na blootstelling ziek worden.

Let op de omgeving tijdens het wassen

Spoel je hond niet af op een plek waar nog besmet water of aangespoelde blauwalgen liggen. Zo voorkom je dat hij opnieuw met de gifstoffen in aanraking komt.

Gebruik bij voorkeur schoon kraanwater of neem water mee als je naar een plek gaat waar je hond kan zwemmen.

Raak blauwalg zo min mogelijk aanRaak besmet water of blauwalgen zo min mogelijk aan. Was na het afspoelen altijd je handen goed.

Blijf alert na het schoonmaken

Ook na het afspoelen kan je hond al gifstoffen hebben binnengekregen. Let daarom de eerste uren goed op klachten. Krijgt je hond één of meer symptomen? Neem dan direct contact op met een dierenarts.

Preventietips

Met een paar eenvoudige voorzorgsmaatregelen kun je de kans op een blauwalgvergiftiging bij je hond aanzienlijk verkleinen.

Vermijd aangespoelde algen

Niet alleen het water zelf kan gevaarlijk zijn. Ook aangespoelde algen, slijmerige matten, modder, plantenresten en dode vissen kunnen hoge concentraties blauwalggifstoffen bevatten. Laat je hond hier niet aan likken, snuffelen of op kauwen.

Laat je hond niet drinken uit plassen en stilstaand water

Voorkom dat je hond drinkt uit plassen, sloten, vijvers of stilstaand water, vooral tijdens warme zomerdagen. Zelfs als het water er schoon uitziet, kunnen er blauwalgen of gifstoffen aanwezig zijn die je met het blote oog niet kunt herkennen.

Controleer vooraf de waterkwaliteit

Controleer vóór een wandeling of zwembezoek altijd de actuele waterkwaliteit. Op Zwemwater.nl vind je officiële zwemlocaties en kun je zien of er waarschuwingen zijn voor blauwalg of een negatief zwemadvies geldt. Zo verklein je de kans dat je hond in besmet water terechtkomt.

Veelgemaakte fouten

Bij blauwalg ontstaan veel misverstanden. Dit zijn fouten die het risico op een blauwalgvergiftiging kunnen vergroten.

“Het water ziet er goed uit”

Niet alle blauwalgen vormen een duidelijke groenblauwe laag op het water. Ook helder ogend water kan giftige blauwalgen bevatten. Vertrouw daarom niet alleen op het uiterlijk van het water.

“Mijn hond drinkt het water toch niet”

Ook honden die niet uit het water drinken, kunnen vergiftigd raken. Tijdens het zwemmen krijgen ze vaak ongemerkt water binnen of likken ze na afloop blauwalgen van hun vacht. Ook aangespoelde algen en modder langs de oever kunnen veel gifstoffen bevatten.

“Even zwemmen kan geen kwaad”

Een korte zwembeurt is geen garantie dat je hond veilig blijft. Als er giftige blauwalgen aanwezig zijn, kan zelfs een korte blootstelling voldoende zijn om gifstoffen binnen te krijgen. Bij sommige blauwalggifstoffen kunnen de eerste symptomen al binnen enkele minuten ontstaan.

Bronnen

Bauer, F., Stix, M., Bartha-Dima, B., Geist, J., & Raeder, U. (2022). Spatio-temporal monitoring of benthic anatoxin-a-producing Tychonema sp. in the River Lech, Germany. Toxins, 14(5), 357.
Fredrickson, A., Richter, A., Perri, K. A., & Manning, S. R. (2023). First confirmed case of canine mortality due to dihydroanatoxin-a in central Texas, USA. Toxins, 15(8), 485.
Metcalf, J. S., Tischbein, M., Cox, P. A., & Stommel, E. W. (2021). Cyanotoxins and the nervous system. Toxins, 13(9), 660.
Perri, K. A., Bellinger, B. J., Ashworth, M. P., & Manning, S. R. (2024). Environmental factors impacting the development of toxic cyanobacterial proliferations in a central Texas reservoir. Toxins, 16(2), 91.
Turner, A. D., Turner, F. R. I., White, M., Hartnell, D., Crompton, C. G., Bates, N., Egginton, J., Branscombe, L., Lewis, A. M., & Maskrey, B. H. (2022). Confirmation using triple quadrupole and high-resolution mass spectrometry of a fatal canine neurotoxicosis following exposure to anatoxins at an inland reservoir. Toxins, 14(11), 804.