Wanneer wisselen honden hun tanden?

Wanneer honden hun tanden wisselen, verandert het gebit van een tijdelijk melkgebit naar een blijvend volwassen gebit. Dit gebeurt maar één keer. Wanneer deze fase niet goed verloopt, kan dit in een later stadium invloed hebben op de stand van het gebit, het kauwen en de gezondheid van het tandvlees.

Naar onze ervaring wordt deze periode vaak onderschat. Het wisselen van tanden is een onderdeel van het hele groeiproces van de kaak en het gebit. Het hangt niet alleen samen met de groei van de kaak, maar ook met de beschikbare ruimte in het gebit en de manier waarop tanden en kiezen elkaar raken. Juist daarom is het belangrijk om te weten wat normaal is en wanneer extra aandacht verstandig is.

Het proces van tanden wisselen bij pups

Bij de geboorte is het melkgebit van de pups nog niet zichtbaar. De tanden zitten verborgen onder het slijmvlies. Rond de leeftijd van drie tot vier weken oud verschijnt het melkgebit. Als eerst komen de snijtanden en hoektanden door. Enkele weken later volgen al snel de valse kiezen. Wanneer alle tanden zijn doorgekomen heeft een pup in totaal 28 melktanden.

Maar wanneer begint dan het wisselen van de melktanden naar een volwassen gebit? Wanneer de exacte timing voor het wisselen van het melkgebit plaatsvindt verschilt per hond. Hierin spelen ras, formaat en de ontwikkeling van de kaak een rol.

Over het algemeen begint het wisselen tussen de drie en vijf maanden oud. Ook dit verloopt opnieuw in vaste stappen. Eerst wisselen de snijtanden en hoektanden, daarna volgen de valse kiezen. Wanneer dit gebeurt zullen de ware kiezen voor het eerst verschijnen (Lemmons & Beebe, 2018) (Fulton et al., 2014).

Hoe herken je dat je pup tanden wisselt?

Het wisselen van tanden verloopt meestal niet onopgemerkt. De druk in het tandvlees verandert en dat kan onprettig aanvoelen. Wanneer de nieuwe tanden doorkomen, verandert er veel in de bek van een pup. Deze prikkels activeren het ‘kauwcentrum’ in de hersenen, waardoor een natuurlijk en ritmisch kauwgedrag ontstaat. Dit helpt pups om later goed vast voedsel te leren eten. Daarnaast zorgt het kauwen ervoor dat de kaken sterker worden. Net als bij spieren en botten, worden ook de kaakbeenderen steviger door gebruik en belasting.

Daarnaast draagt kauwen bij aan het ontwikkelen van belangrijke vaardigheden. Pups trainen hiermee hun spieren, uithoudingsvermogen en coördinatie. Kauwgedrag is dus een heel normaal en nuttig onderdeel van het opgroeien.

Tijdens het wisselen van tanden hebben pups veel kauwbehoefte. Het kan gebeuren dat hij spullen pakt die hij niet mag. Een handige tip: ruil het ongewenste artikel direct om voor een kauwartikel zoals Rawhide. Zo leert je pup op een positieve manier wat hij wél mag kauwen. Terwijl hij geniet van het veilige kauwartikel, houd je niet alleen zijn gebit schoon, maar versterk je ook goed gedrag. Belonen met lof of een aai maakt het effect nog sterker.

Doordat het tandvlees wat gevoeliger zal zijn, zullen ze tijdelijk wat minder eten. Op dat moment kiezen ze liever voor zachtere voeding zoals vers vlees voer en zacht gestoomd vlees. Daarbij zullen ze vaker iets zoeken om op te bijten. Door loskomende melktanden kan het voorkomen dat er een beetje bloed op het speelgoed te zien is. Dit is normaal bij loskomende melktanden. Aanhoudende pijn of duidelijke zwelling is niet normaal. Als je pup zichtbaar pijn heeft, laat dit dan beoordelen door een deskundige.

Welke problemen kunnen ontstaan bij het wisselen?

In de meeste gevallen verloopt het wisselen vanzelf. Toch zien we in de praktijk een aantal terugkerende problemen.

Een veelvoorkomend probleem is het blijven zitten van melktanden terwijl de volwassen tanden al doorkomen. Dit komt vooral bij kleinere honden voor. Omdat de ruimte in de kaak beperkt is, kunnen tanden elkaar gaan verdringen (Lorászkó et al., 2022).

Gevolgen en problemen die kunnen ontstaan

• Een dubbele tandrij
• Een scheve stand van het volwassen gebit
• Meer kans op ophoping van tandplak
• Irritatie of ontsteking van het tandvlees

Wanneer tanden niet goed op elkaar aansluiten, kan dit later invloed hebben op kauwen en slijtage van het gebit. Het is belangrijk om dit te laten controleren door een deskundige.

Wat kun je doen om je pup te helpen tijdens het wisselen?

Het wisselen zelf kun je niet versnellen. Wel kun je zorgen voor rust en ondersteuning. Geschikt kauwmateriaal helpt om druk op het tandvlees te verlichten. Kies materiaal dat stevig is, maar niet keihard. Te harde materialen kunnen schade geven aan loszittende tanden.

Wanneer pups gaan wisselen kunnen ze flink last hebben van hun tanden. Het tandvlees is dan gevoelig, ze willen overal op kauwen en sommige pups eten zelfs minder goed door het ongemak. In deze periode kan het geven van vers vlees een fijne ondersteuning zijn. Vers vlees is zacht, makkelijk te kauwen en vraagt minder druk van gevoelige tanden dan brokken. Veel pups ervaren het eten van vers vlees als prettiger tijdens het wisselen, waardoor ze toch goed blijven eten ondanks hun zere bekje. Andere alternatief zou kunnen zijn is kleinere portie te geven of de brokken weken in water om zo de brok zachter te maken. Dit zal helpen om het lichaam rustig te houden in een periode waarin er veel gebeurt.

Trek nooit zelf aan melktanden. Deze vallen er over het algemeen vanzelf uit. Het zelf trekken van tanden kan wortelresten achterlaten en pijn of ontsteking veroorzaken.

Verschillen tussen kleine en grote honden

Wist je dat ras en formaat verschil maken bij het wisselen? Kleine honden wisselen vaak iets later dan grote honden. Ze hebben minder ruimte in de kaak en daardoor een grotere kans op blijvende melktanden en scheefstand (Lorászkó et al., 2022b).

Grote honden wisselen meestal vlotter. De kaak groeit ruimer mee, waardoor tanden vaak beter hun plek vinden. Complicaties zien we hier minder vaak (Lorászkó et al., 2022c).

Juist bij kleine honden is het daarom verstandig het wisselen goed te volgen.

Blijf alert op gebitsproblemen

Honden hebben van nature een schaargebit. Hun tanden zijn bedoeld om voedsel te scheuren en te kraken, niet om het te malen zoals bij mensen. Een correct sluitend gebit draagt bij aan een rustige of soepele vertering en gezond tandvlees. Ook nadat het wisselen is afgerond, blijft regelmatige controle belangrijk. Gebitsproblemen ontstaan vaak geleidelijk en worden in het begin makkelijk over het hoofd gezien.

Voor meer informatie lees ook:

• Shope, B.H., Mitchell, P.Q. and Carle, D. (2019). Developmental Pathology and Pedodontology. In Wiggs’s Veterinary Dentistry (eds H.B. Lobprise and J.R. Dodd). https://doi.org/10.1002/9781118816219.ch4
• Lemmons, M. and Beebe, D. (2019). Oral Anatomy and Physiology. In Wiggs’s Veterinary Dentistry (eds H.B. Lobprise and J.R. Dodd). https://doi.org/10.1002/9781118816219.ch1
• Fulton A.J., Fiani N., Verstraete F.J.M., (2014) Canine Pediatric Dentistry, Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice, Volume 44, Issue 2, https://doi.org/10.1016/j.cvsm.2013.11.004
• Quinn R, Masters S, Starling M, White PJ, Mills K, Raubenheimer D and McGreevy P (2025) Functional significance and welfare implications of chewing in dogs (Canis familiaris). Front. Vet. Sci. 12:1499933. doi: 10.3389/fvets.2025.1499933
• Lorászkó G, Rácz B, Ózsvári L. Changes in the Dentition of Small Dogs up to 4 Months of Age. Animals. 2022; 12(11):1417. https://doi.org/10.3390/ani12111417
• Lorászkó G, Rácz B, Ózsvári L. Changes in the Dentition of Small Dogs up to 4 Months of Age. Animals. 2022; 12(11):1417. https://doi.org/10.3390/ani12111417
• Lorászkó G, Rácz B, Ózsvári L. Changes in the Dentition of Small Dogs up to 4 Months of Age. Animals. 2022; 12(11):1417. https://doi.org/10.3390/ani12111417
• Lorászkó G, Rácz B, Ózsvári L. Changes in the Dentition of Small Dogs up to 4 Months of Age. Animals. 2022; 12(11):1417. https://doi.org/10.3390/ani12111417