Overgewicht bij honden

Er is steeds vaker sprake van overgewicht bij honden, net als bij mensen. Overgewicht is ‘een ophoping van overtollig vet in het lichaam, ten gevolge van de opname van meer energie (calorieën) dan er wordt verbruikt’. Voorheen was 30 tot 40% van de honden in de westerse wereld te zwaar. Recent is aangetoond dat dit aantal inmiddels hoger ligt en dat in sommige landen zelfs 60% of meer van alle honden te veel weegt. 

Gezondheidsrisico’s van overgewicht bij honden  

Het is wenselijk om bewust te zijn van overgewicht, aangezien het hebben van overgewicht tot diverse gezondheidsproblemen kan leiden. Zo hebben te zware honden en honden met obesitas een verhoogd risico op lever-, hart- en nierproblemen, gewrichtsproblemen en bepaalde soorten kanker. Daarnaast heeft het een negatief effect op de kwaliteit van leven (denk aan minder goed kunnen bewegen) en de levensverwachting. Onderzoek heeft ook aangetoond dat honden met een ideaal gewicht een langere (mediane) levensduur hadden en dat het optreden van chronische ziektes bij hen vertraagd was. 

Waarom overgewicht bij honden steeds vaker voorkomt

Waar vaak niet bij wordt stilgestaan is dat de stofwisseling van onze honden vrijwel gelijk is aan die van hun voorvader, de wolf. Dat terwijl het leven dat onze huishonden leiden compleet anders is dan dat van die wolf. 

Het lichaam en dus ook de spijsvertering van alle honden, van groot tot klein, gedraagt zich nog steeds net als in de oertijd. Toen was het van belang om vet heel snel en goed op te slaan in goede tijden, om reserve te hebben voor magere tijden als er veel minder te eten was. Alles wat een wolf te pakken kon krijgen, at hij ook op. In slechte tijden kon hij teren op zijn reserves. Dit wordt ook wel het ‘feast and famine’ principe genoemd, vrij vertaald betekent dit ‘feest en hongersnood’. 

Nog steeds pakken onze honden meestal wat ze pakken kunnen en profiteren zij van tussendoortjes of te grote hoeveelheden voeding. Maar slechte tijden zijn er niet meer. Er komt iedere dag weer eten en wanneer dit te veel is en hier geen extra calorieverbruik tegenover staat, hopen de reserves zich op. 

De belangrijkste oorzaken van overgewicht bij honden 

Voordat we dieper ingaan op de oorzaken van overgewicht bij honden, is het belangrijk om te begrijpen dat het niet één enkel probleem is dat leidt tot extra kilo’s. Vaak spelen meerdere factoren tegelijk een rol. 

Gebrek aan beweging 

Gebrek aan beweging is dan ook een belangrijke oorzaak van overgewicht. De wolf was een jager en was dus iedere dag op pad om een prooi te vinden en die te overmeesteren. Dat doet een hond niet meer. Voor beweging zijn de meeste huishonden afhankelijk van de beweeglijkheid van de eigenaar en die is niet altijd heel groot. Een hond die schapen drijft is vrijwel nooit te dik, maar een hond die de hele dag in zijn mand ligt en amper beweegt vaak wel. 

Honger 

Daarnaast worden sommige gedragingen van de hond verkeerd gelabeld als honger met meer voeding tot gevolg. Maar de ene honger is de andere niet.  

Grofweg onderscheiden wij twee ‘soorten’ honger. Het kan handig zijn om bewust te zijn van deze verschillende soorten honger bij het tegengaan van overgewicht.  

Overgewicht bij honden na castratie of sterilisatie 

Een andere factor die kan bijdragen aan overgewicht is een veranderende hormoonhuishouding. Volwassen honden worden vaak gecastreerd of gesteriliseerd. Uit onderzoek is gebleken dat castratie en sterilisatie zorgen voor een verandering in de hormoonhuishouding, waardoor de stofwisseling van honden afneemt. Sterilisatie of castratie kan dus zorgen voor gewichtstoename en daardoor het ontstaan van overgewicht of zelfs obesitas.  

Het verschil tussen lichamelijke honger en geestelijke honger 

Afvallen, oftewel minder eten, vindt een hond waarschijnlijk niet leuk. En ook voor de hondeneigenaar kan dit lastig zijn, want krijg de hond wel ‘genoeg’ eten? En heeft hij niet ontzettende honger nu? Het kan dan nuttig zijn om na te gaan of er sprake kan zijn van geestelijke of lichamelijke honger (energiehonger of technische honger).  

Lichamelijke honger 

Als we spreken van lichamelijke honger dan kan dat ‘energiehonger’ of ‘technische honger’ zijn. Wanneer er in het lichaam te weinig energie voorhanden is wat direct beschikbaar is (bloedsuikers), noemen we dat energiehonger. Er zal dan energie uit het verbranden van lichaamsvet of uit voeding gehaald moeten worden. 

Te weinig eten kan zorgen voor energiehonger

Energiehonger kan bijvoorbeeld ontstaan wanneer er té weinig voeding gegeven wordt in verband met het afvallen (meer dan 25% onder de richtlijn van Farm Food bijvoorbeeld), waardoor er dus letterlijk een tekort aan energie ontstaat. 

Lege maag, ofwel technische honger

Bij technische honger hoeft er geen gebrek aan energie te zijn, maar is er simpelweg sprake van een lege maag. Die maag ‘vraagt’ wel om vulling. Die vulling wordt niet gebruikt om energie te leveren, maar wordt weer omgezet in vet en kan leiden tot overgewicht. 

De ervaring is dat dit bijvoorbeeld kan ontstaan wanneer een hond te zwaar is geworden door te veel voeding. Je hond heeft dan tijdelijk een ‘vollere maaginhoud’ gekregen. Wanneer je hond minder voeding (en dus minder maaginhoud) aangeboden krijgt kan er technische honger ontstaan. 

Geestelijke honger 

Geestelijke honger ontstaat wanneer je hond zijn natuurlijke “after-dinner” behoefte niet kan bevredigen. Bij wolven wordt er vaak gezien dat zij (vlak) na de maaltijd gaan kauwen op bijvoorbeeld stokken, botten of stukken huid.  

Het kauwen is ook goed om de tanden schoon te houden maar inmiddels weten we dat de wolven het doen om een andere reden. Door het kauwen wordt endorfine (gelukshormoon) aangemaakt. Deze stoffen werken pijnstillend en ontspannend maar belangrijker is dat ze zorgen voor een soort geluksgevoel in de hersenen. Een wolf, en ook onze honden, voelen zich goed, dankzij endorfine. Naast het rustgevende effect dat endorfine heeft, zorgt het ook voor de afname van angst en agressie.  

Waarom kauwen belangrijk is voor honden met overgewicht 

Wanneer een hond na de maaltijd niet kan voorzien in zijn natuurlijke kauwbehoefte, kan er dus geestelijke honger ontstaan. Als dit ontstaan is, dan zal je hond dit proberen te compenseren door op zoek te gaan naar “iets prettigs” door bijvoorbeeld te gaan schooien. Veel eigenaren vatten dit op alsof de hond nog niet genoeg gegeten heeft en dan zal dit kunnen resulteren in het krijgen van meer voeding of iets lekkers. Door het bevredigen van hun kauwbehoefte stillen ze dus eigenlijk hun geestelijke honger!    

Hoe herken je dat je hond te zwaar is? 

Inmiddels weten we dat overgewicht diverse gezondheidsproblemen tot gevolg kan hebben. Het is daarom belangrijk om kennis te hebben over wanneer een hond een gezond gewicht heeft of niet. Daarnaast blijkt dat hondeneigenaren soms moeite hebben met het herkennen en juist inschatten van het (over)gewicht bij hun hond. Het is belangrijk om kennis te hebben over wanneer een hond een gezond gewicht heeft of niet. De body condition score is hiervoor een handig hulpmiddel. Hiermee kun je snel herkennen wanneer je hond te dun of te dik is.

Doe de Body Condition Score!

Gebruik de body condition score om een te dikke hond te herkennen. Met behulp van het onderstaande figuur kan er gekeken worden of een hond een ideaal gewicht heeft of dat er sprake is van onder- of overgewicht. Herken direct de symptomen van een te zware hond. Daarnaast is het belangrijk om te voelen: leg je handen aan weerskanten van de ribben en voel of je hond goed op gewicht is. Bij een hond met een lange of dikke vacht woel je door de vacht tot je op de huid zit. Pas dan ga je voelen. 

Zo weet je of je hond overgewicht of een gezond gewicht heeft 

1.   Zeer mager

Zo herken je een te dunne magere hond; je kunt de ribben, de bekkenbeenderen en ruggenwervels overduidelijk zien. Het is in dit geval niet nodig om je handen aan weerskanten van de ribben te leggen. Deze honden hebben vaak weinig tot geen vetreserves en een verminderde spiermassa.

2.   Ondergewicht

Ondergewicht bij honden herkennen; je kunt de ribben, ruggenwervels en bekkenbeenderen zien. Leg je handen aan weerskanten van de ribben. Bij het voelen van de ribben kun je het reliëf (de bobbels) van de beenderen goed voelen. Deze honden hebben een duidelijke taille en een vetlaag kun je niet voelen.

Uitzonderingen

Uitzondering op deze regel zijn honden die vallen onder de windhonden-rasgroep. Bij veel windhonden kun je de beenderen wel zien, maar dat wil niet zeggen dat ze te mager zijn.

3.   Ideaal gewicht

Het herkennen van ideaal gewicht bij honden; je kunt de ribben niet zien maar wel voelen. Als je je handen aan weerskanten van en boven op je hond legt kun je ribben, ruggenwervels en bekkenbeenderen voelen. Je voelt reliëf. Honden met een ideaal gewicht hebben een duidelijke taille.

4.   Overgewicht

Hoe herken je overgewicht bij honden; er zijn geen beenderen te zien. Herken  de symptomen van een te zware hond. Plaats je handen aan weerskanten van en boven op je hond te leggen. Nu kun je geen ribben, ruggenwervels of bekkenbeenderen voelen. Je voelt alleen huid en een (dikke) laag vet en ander weefsel. Je voelt amper tot geen reliëf. Deze honden hebben niet tot nauwelijks een taille.

5.   Obesitas

Het herkennen van obesitas bij honden; je ziet het vet zitten op plekken als de borstkas en ruggengraat. Je kunt geen ribben, ruggenwervels of bekkenbeenderen meer voelen. Je voelt alleen huid en een dikke laag vet en ander weefsel. Je voelt geen enkel reliëf. Deze honden hebben geen taille meer.

Hoe laat je een hond veilig en gezond afvallen?

Er zijn verschillende dingen die je kunt doen bij overgewicht. Kijk bijvoorbeeld naar wat je hond precies eet, hoeveel krijgt hij binnen en sluit dat nog aan bij zijn echte behoefte? Geef je de juiste portiegrootte aan je hond en welk voer is geschikt voor een te dikke hond? Je hond laten afvallen draait niet alleen om minder voeren, maar om bewuste keuzes: van de juiste voeding en porties tot tussendoortjes, darmgezondheid en eetritme. Het is dus erg belangrijk om te weten hoeveel een hond mag eten, zeker bij overgewicht.

Een hond gezond laten afvallen begint bij inzicht

Overgewicht bij honden komt vaak voor en kan gezondheidsproblemen veroorzaken. De eerste stap bij het laten afvallen van je hond is om de huidige, dagelijkse voeding in kaart te brengen. Om overgewicht of obesitas bij honden aan te pakken moet je weten wat jouw hond aan voeding nodig is. Hoeveel krijgt hij daar momenteel daadwerkelijk van binnen? Sluit de voeding nog aan bij de behoefte van jouw hond en hoe vaak op een dag krijgt je hond voeding?

Welke voeding geschikt is voor honden met overgewicht?

Het is belangrijk om te kijken naar de voeding van honden met overgewicht. Bij het afvallen is het verstandig om over te schakelen op een voeding zonder chemische stoffen zoals antioxidanten, conserveringsmiddelen, kleur-, geur- en smaakstoffen in. Farm Food voeding kan hierin voorzien. Daarnaast heeft Farm Food voeding een hoge verteerbaarheid en sluiten de ingrediënten goed aan bij de behoefte van de hond. Geen overbodige of schadelijke toevoegingen dus. De lever die verantwoordelijk is voor ‘het opruimen van de rommel’ wordt daardoor minder belast.

Farm Food voeding voor honden met overgewicht

Wanneer een hond door een energieoverschot te zwaar is, dan is het raadzaam je hond minder voeding te geven dan de dagelijkse aanbevolen hoeveelheid. Bij de Farm Food voedingen is het advies om te beginnen met 10% minder voeding dan aanbevolen. Als 10% minder voeding niet voldoende is om af te vallen of als het streefgewicht hiermee niet wordt bereikt, dan kan de hoeveelheid voeding in kleine stappen verder worden afgebouwd. Wil je we ten wat de caloriebehoefte van jouw hond is en hoeveel je hond mag eten van Farm Food voeding?

Hoe snel mag een hond afvallen?

Gezond afvallen bij honden is essentieel. Het is dus wenselijk om deze afbouw langzaam in te zetten. Wanneer je hond stabiel en geleidelijk afvalt bij 15% minder voeding (of welk percentage dan ook), is het natuurlijk niet nodig om nog verder af te bouwen.

Langzaam en stabiel afvallen heeft de voorkeur over te snel en te veel afvallen. Het is belangrijk dat er niet meer dan 25% van de dagelijkse aanbevolen hoeveelheid wordt afgeweken, om te voorkomen dat je hond te weinig essentiële voedingstoffen binnenkrijgt.

Waarom dieetvoer of lightvoer vaak niet werkt

Bij Farm Food kiezen wij er bewust voor om geen speciale light- of dieetvoedingen te gebruiken. Dit soort voedingen proberen vaak het aantal calorieën te verlagen door extra vezels of andere caloriearme ingrediënten toe te voegen. Daardoor wordt de maaltijd groter in volume, terwijl er relatief weinig energie in zit.

Toch heeft deze aanpak volgens ons ook nadelen. Het vergroten van het volume van de maaltijd betekent niet automatisch dat een hond ook langdurig verzadigd blijft. Het gevoel van verzadiging wordt namelijk niet alleen bepaald door hoe vol de maag zit, maar ook door de voedingsstoffen in de voeding, zoals eiwitten, vetten en de totale hoeveelheid energie. Deze factoren spelen een belangrijke rol in hoe lang een hond zich tevreden en verzadigd voelt na het eten.

Waarom meerdere kleine maaltijden per dag helpen bij afvallen

Belangrijk is dat er geen eten gegeven wordt als er niet eerst is gewandeld en gespeeld. Bedenk dat ook de wolf pas na de jacht te eten kreeg.

De dagelijkse hoeveelheid voeding kan het best over tenminste drie maaltijden worden verdeeld. Zo ontstaat een stabiel bloedsuikergehalte wat zorgt voor een continue energievoorraad zonder dat die wordt omgezet in onnodige vetten. Je hond ‘leert’ dat er altijd energie voldoende is en er dus geen voorraad hoeft te worden aangelegd. Bovendien wordt door de kleinere hoeveelheid per keer de maag op een natuurlijke manier verkleind, waardoor de technische honger afneemt. Dit kan wel enkele maanden duren.

Mag een hond met overgewicht nog tussendoortjes

Tussendoortjes en traktaties zijn bij het afvallen een belangrijk punt van aandacht. Wie een hond wil belonen kan het best kiezen voor een vriendelijk woord, even aanhalen of het aanbieden van een speeltje. Mocht je toch op zoek zijn naar een verantwoord tussendoortje kijk dan naar:

• Kauwsnacks met weinig calorieën zoals Farm Food Rawhide en Antlers
• Beloningen en verantwoorde traktaties zoals Farm Food Trainers (gedroogd runderhart) en Freezies (gevriesdroogde beloning)
• Kleine porties Farm Food HE brokken uit de dagelijkse hoeveelheid

Bij alles geldt: wel met mate. Als een hond bedelt, is het goed iets natuurlijks te kauwen te geven dat weinig of geen energie levert. Farm Food Rawhide is daar uitstekend geschikt voor.

Ontgiftingsverschijnselen

Welke stoffen dit zijn en hoeveel dat is, hangt onder anderen af wat je hond te eten, kluiven en aan tussendoortjes heeft gekregen. Zodra je hond afvalt kunnen deze stoffen weer vrijkomen. Als gevolg hiervan kunnen er ontgiftingsverschijnselen ontstaan. Voorbeelden hiervan zijn het krijgen van dunne ontlasting of huid- en vachtklachten zoals: sterk verharen, het likken van de poten of het ontstaan van pukkels in de liezen. Farm Food Fresh Pens en Hart Compleet (vers-vleesvoeding) ondersteunt je hond tijdens het proces. Daarnaast wordt obesitas in verband gebracht met een verstoring van de darmflora en zoals je inmiddels weet kan Farm Food Fresh bijdragen aan het verbeteren van deze darmflora.

De totale hoeveelheid voeding

Let er wel op dat de totale hoeveelheid voeding dan nog steeds onder de dagelijkse aanbevolen hoeveelheid blijft. Het is goed om naar de caloriebehoefte van je hond te kijken. Het beste kan er een deel van de Farm Food HE brokken vervangen worden door een hoeveelheid Farm Food Fresh Pens en Hart Compleet (vers- vleesvoeding). Wanneer er 25 gram Farm Food HE brokken achterwege wordt gelaten, kan dat vervangen worden door 50 gram Farm Food Fresh Pens en Hart Compleet (de verhouding is 1:2).  Een bijkomend voordeel van Fresh als ook van de Fresh Menu (houdbare zacht gestoomde vers-vleesvoeding) is dat de voedingen meer volume hebben, dit kan het verzadingsgevoel verhogen.

Waarom beweging belangrijk is bij honden met overgewicht

Als de voeding van je hond kritisch is bekeken en waar nodig is aangepast, is de volgende stap om te kijken naar de beweging van je hond. Want hoe vaak op een dag krijgt je hond beweging? Hoe lang achter elkaar wordt er bewogen? En wat voor beweging is dit precies? Wordt er eens of meerdere malen per week met je hond getraind of gesport? Worden er meerdere, kortere wandelingen aan de riem gedaan of enkele, langere wandelingen los van de lijn? Slaapt je hond de rest van de dag binnen of vermaakt hij zich de hele dag op het erf?

Beweging opbouwen voor een hond met overgewicht

Een van de belangrijkste oplossingen voor overgewicht ligt bij honden is vaak, net als bij mensen, in het zorgen voor meer beweging. Dat betekent niet dat een hond direct tot topprestaties moet worden gedreven. Het is van belang om bewust te zijn van de beweging die je hond momenteel krijgt. Is dit inderdaad te weinig? Dan is het het beste om de beweging langzaam op te bouwen. Iedere dag een beetje meer. Je hond moet het lichamelijk aankunnen en je hond moet er plezier in hebben.

Tips om de beweging van je hond te verhogen:

• Voeg een extra korte wandeling toe per dag
• Speel in de tuin of laat de hond ravotten met een speelkameraadje
• Probeer zwemmen bij honden met gewrichtsklachten
• Varieer: losloopgebied in plaats van elke wandeling aan de lijn
• Activeer tijdens maaltijden met snuffelmat of voerspeeltjes

Introduceer bijvoorbeeld een wandeling extra, neem je hond in het weekend mee voor een lange wandeling in het bos of laat hem ravotten met een speelkameraadje. Zwemmen is bovendien een goed voorbeeld voor honden met last van hun gewrichten, voor hen is dit een ideale vorm van beweging omdat de gewrichten dan niet zwaar worden belast.

Actief eten

Je hond op een actieve manier met de maaltijd bezig laten zijn is ook een leuke mogelijkheid om meer energieverbruik en verzadiging te stimuleren. Dit kun je bijvoorbeeld doen door de brokken van je hond door de tuin te strooien zodat hij of zij zelf “op jacht” moet of door gebruik te maken van een snuffelmat, activity-bal (een bal waaruit de brokjes één voor één naar buiten vallen als je hond er actief mee bezig is) of ander voerspeeltje. Daarnaast kan vers of gestoomd vlees op verschillende, verrijkende manieren worden aangeboden. Denk bijvoorbeeld aan een likmat met allerlei structuren waar het vlees over uitgesmeerd kan worden. Hierdoor is de voeding niet direct beschikbaar voor je hond, maar zal deze zich echt moeten inspannen.

Tips om overgewicht bij honden te voorkomen

Lees hier alle tips voor bij het laten afvallen van je hond. Tijdens het afvallen moet de hond goed in de gaten gehouden worden. Het is aan te raden om de hond regelmatig te wegen en hiermee het gewicht van de hond te controleren. Doe dit door telkens gebruik te maken van dezelfde weegschaal. Dit geeft inzicht in hoe het traject verloopt en of er aanpassingen nodig zijn. Overigens is niet alleen het getal op de weegschaal hiervoor een graadmeter. De Body Condition Score (Help, hoe herken ik overgewicht?) is minstens zo belangrijk en deze dient regelmatig geraadpleegd te worden. Veel hondeneigenaren houden zich vast aan een bepaald gewicht wat normaliter bij een ras en geslacht zou passen, maar elke hond is anders! Wegen, kijken én voelen dus.

Weeg de voeding af

De dagelijkse hoeveelheid voeding wordt het best afgewogen, bij de brokken met de Farm Food maatbeker als hulpmiddel bijvoorbeeld. Een schatting ‘op het oog’ maken kan al gauw leiden tot het geven van te veel of te weinig voeding.

Porties

Farm Food Fresh en Farm Food Fresh Menu zijn verkrijgbaar in verschillende verpakkingseenheden, zodat het makkelijker is om elke hond de dagelijkse aanbevolen hoeveelheid voeding aan te bieden. Het moet echter voorkomen worden dat er te veel of te weinig voeding gegeven wordt. Het afwegen van de voeding voorkomt een verkeerde hoeveelheid.

Wanneer je met een hond met overgewicht naar de dierenarts moet

Afvallen is een proces en het kan een zoektocht zijn naar de passende aanpak voor iedere hond. Want wat is nu het streefgewicht voor de hond passend bij zijn leeftijd en ras? Zijn er gezondheidsfactoren of lichamelijke klachten die van invloed kunnen zijn op het overgewicht? Wat is dan nu de hoeveelheid voeding die een hond met overgewicht moet krijgen? Hoe snel of langzaam moet een te zware hond afvallen? Hoe zit het precies met ontgiften? En zo kunnen er nog veel meer vragen zijn.

Farm Food voedingsdeskundige

Voor al deze en andere vragen kan het voedingsteam van Farm Food benaderd worden. Iedere hond is anders dus dat vergt een persoonlijk plan en een persoonlijke aanpak. Samen met de eigenaar van de hond wordt er gratis een passend ‘afvaltraject’ uitgestippeld, waarbij zowel voeding als beweging aan bod komen. Na elk weegmoment kan er geëvalueerd worden om te kijken of er aanpassingen nodig zijn. Samen streven we naar een gezond gewicht! Mocht er toch sprake zijn van problemen die door een dierenarts behandeld moeten worden zal onze voedingsdeskundige u doorverwijzen.